De straatkatten en honden van Dalyan: wat je doet en wat niet

Ga in Dalyan aan een tafel aan de rivier zitten en binnen vijf minuten komt er een kat, die op beleefde afstand gaat zitten en naar je kijkt zonder iets te vragen. Loop na het donker over de boulevard en er loopt waarschijnlijk een hond een stuk mee, die daarna zijn interesse verliest. Beide zijn hier normaal, en beide verwarren bezoekers die of agressie of wanhoop verwachten en geen van beide krijgen.

De verhouding van Turkije tot straatdieren past niet in het woord zwerfdier. Deze dieren worden gevoerd, gedrenkt en vaak ook ingeënt en gesteriliseerd door de buurt waarin ze leven, en ze zijn wettelijk beschermd. Wie dat begrijpt, begrijpt ook wat het juiste gedrag is.

Buurtdieren, geen zwerfdieren

In een dorp als Dalyan horen de katten en honden bij de straat, niet bij een huishouden. Restaurants zetten water neer, bewoners leggen elke dag op dezelfde plekken voer, en de dierenarts wordt meestal betaald door degene die het manken zag.

Daarom zien ze er veel beter uit dan mensen verwachten. Een zelfverzekerde, schone, goed doorvoede hond voor een winkel is niet verdwaald; die is thuis.

Het verklaart ook hun manieren. Een dier dat zijn hele leven tussen mensen leefde die het niet sloegen of wegjoegen, heeft geen reden om agressief te bedelen of weg te rennen. Het gaat naast je zitten en wacht, en daar valt veel makkelijker mee te leven.

Wat het oormerk betekent

Kijk naar de oren. Een kerf of afgeknipte hoek aan één oor, of een genummerd plastic label, betekent dat het dier een programma van vangen, steriliseren, vaccineren en terugzetten heeft doorlopen. Het is behandeld en teruggezet waar het woont.

Dat is de standaardaanpak van Turkse gemeenten en de reden dat de aantallen in een dorp van deze omvang stabiel blijven in plaats van te exploderen. De dierenbeschermingswetgeving in Turkije is de afgelopen jaren flink veranderd, en hoe je met straatdieren omgaat blijft landelijk een levend debat.

Voor een bezoeker telt het eenvoudigere: een gemerkt dier is een bekend, gevaccineerd en verzorgd dier, geen rondlopend gezondheidsrisico.

De wet, kort

Straatkatten en -honden zijn beschermd onder de Turkse dierenbeschermingswet. Een dier opzettelijk verwonden of doden is een misdrijf met een gevangenisstraf, niet een boete.

Een dier slaan, het voer of water onthouden, het in extreme hitte of kou laten of het anderszins lichamelijk of psychisch laten lijden is verboden.

Vrijwel geen bezoeker komt hier ooit in de buurt van. Toch is het goed te weten, want het verklaart de reactie die je krijgt als je op straat tegen een hond schreeuwt: geen onverschilligheid, maar afkeuring.

Hoe je je gedraagt, in één lijst

• Kijken, niet achterna zitten. Zeker met kinderen en zeker bij katten rond restauranttafels.
• Voer niet vanaf je tafel. Het beloont het ene bedelende dier en leert de rest om gasten te omringen, wat het slechter maakt voor de dieren én het restaurant.
• Water is altijd welkom. In augustus telt een bak water voor een winkel meer dan voer.
• Raak kittens en puppy’s niet aan. De moeder is dichtbij, en inmenging is het enige dat gegarandeerd problemen geeft.
• Maak een slapende hond niet wakker en laat een kind er niet naartoe gaan.
• Til geen dier op. Het hoeft niet, en het is de snelste weg naar een schram.
• Ziet een dier er echt ziek of gewond uit, zeg het dan tegen een winkelier of restaurant in plaats van zelf te handelen. Iemand ter plekke kent dit dier al.

Honden op de boulevard ’s avonds

’s Avonds zie je de honden het meest. Ze lopen de boulevard af, dommelen op de koele bestrating en begeleiden soms een groepje wandelaars een paar honderd meter. Niets daarvan is een dreiging.

Loopt een hond achter je aan, loop dan gewoon door en voer hem niet; bij de rand van zijn gebied stopt hij. Blaft hij, dan meldt hij jou meestal aan een andere hond en niet aan jou.

Twee situaties vragen zorg: een teef met puppy’s en een groep honden ’s nachts buiten het verlichte centrum. In beide gevallen hetzelfde. Vertraag, ren niet, staar niet en loop er in een ruimere boog omheen.

Katten en het avondeten

De katten bij de restaurants aan de rivier zijn de meest geoefende onderhandelaars van het dorp en niet de eerste katten in je leven die vis begrijpen. Ze gaan zitten, ze kijken, en de meeste raken geen tafel aan.

De beleefde afspraak is dat het restaurant zijn eigen katten regelt. Heeft er een last van jou, zeg het dan tegen het personeel in plaats van zelf te verjagen; zit er een gewoon naast je, laat hem zitten.

Ze restjes voeren voelt gul en is precies het ene wat lokale uitbaters stilletjes hopen dat bezoekers laten. Een rustige kat wordt er binnen een week een tafelkat van.

Het strand, de schildpadden en de honden

Iztuzu is een nestelstrand voor onechte karetschildpadden, en een hond op nestelzand is een echt risico voor een nest. Honden zijn niet toegestaan op het beschermde strand, en dat is een regel die wordt gehandhaafd, niet gesuggereerd.

Verblijf je ergens met een hond, dan is dit van belang: het strand is niet de plek om hem mee te nemen, en de nachtelijke sluiting in het nestelseizoen heeft dezelfde reden.

Dezelfde beschermingslogica geldt voor de rivierarmen. De natuur hier is beschermd omdat ze kwetsbaar is, inclusief de vogels in het riet die een door het ondiepe rennende hond in seconden opjaagt.

Als je gebeten of gekrabd wordt

Zeldzaam, maar goed om te weten. Was de wond enkele minuten grondig met zeep onder stromend water en ga diezelfde dag naar een arts of het gezondheidscentrum. Wacht niet af hoe het er morgen uitziet.

Het risico op hondsdolheid in Turkije is klein maar niet nul, en een medische beoordeling is het enige juiste antwoord op een beet van een dier waarvan je de entgeschiedenis niet persoonlijk kent.

Vertel waar en wanneer het gebeurde. In een dorp van deze omvang is het dier meestal te herleiden, en dat telt voor de beoordeling.

En de vraag die iedereen stelt

Ja, mensen nemen ze mee naar huis, en ja, het kan. Er komen een dierenarts, een chip, een rabiësvaccinatie met wachttijd, voor sommige landen een antistoftest en een luchtvaartmaatschappij die het dier vervoert bij kijken. Het is een traject van maanden, niet van de laatste twee vakantiedagen.

Denk je er serieus over, begin dan bij een gesprek met een lokale dierenarts en niet bij het dier. En wees eerlijk tegen jezelf: wil een hond die zijn leven vrij aan een rivierboulevard sleet een appartement in een ander land?